کلام استاد | بایگانی
پیام آیت الله العظمی جوادی آملی به نخستین دوره مسابقات قرآن طلاب جهان اسلام
پایگاه اطلاع رسانی اسراء: نخستین دوره مسابقات قرآن طلاب جهان اسلام با پخش پیام تصویری حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی به این همایش، در مسجد مدرسه امام کاظم(ع) قم برگزار شد.
پیام آیت الله العظمی جوادی آملی به دومین همایش مکتب فلسفی اصفهان
حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی در پیامی تصویری به دومین همایش مکتب فلسفی اصفهان که در دانشگاه اصفهان برگزار شد اظهار داشتند: فلسفه يکي از سه چراغ روشن و شفّاف خداشناسي، دين‌شناسي، جهان‌شناسي و مانند آن است.
مراتب سه گانهٴ شهود ازمنظر علامه جوادی آملی
هر كدام از ما در عمر خويش، خواب هاي خوبي ديده يا از ديگران، شنيده ايم. در عالم خواب، چشم و گوش و ديگر حواس انسان، تعطيل و ارتباط او با خارج، كم و راه مزاحمت بيروني، بسته است و چون روح، تنها و فارغ مي‏ماند و غير از خاطرات خود چيزي به همراه ندارد، كم...
تبیین منشور رسالتی روحانیت از سوی علامه جوادی آملی در جمع اساتید سطوح عالی حوزه
حضرت علامه جوادی آملی حفظه الله در جمع اساتید سطوح عالی حوزه های علمیه در سال 1395، به سخنانی مهم در زمینه جایگاه و رسالت حوزه های علمیه و روحانیون و اساتید حوزه پرداختند که در نوع خود می تواند به عنوان منشور فکری و عملی روحانیت و حوزه مطرح باشد
سه گام معنوی در مساله سلوک و معنویت
ما در مساله سلوک و معنویت، سه بخش داريم: بخش اخلاق، بخش عرفان شهودي و بخش عرفان وجودي. مرزهاي اينها جداست اخلاق غير از عرفان شهودي است اخلاق و عرفان شهودي غير از عرفان وجودي هستند. هر كدام از اين بخش‌هاي سه‌گانه به دو شعبه فرعي تبديل مي‌شود: نظری و...
13اشاره و نکته لطیف از بیانات حضرت آیه الله جوادی آملی (زید عزه)
اگر خواستیم ببینیم آیا با خدا مأنوسیم یا نه، باید ببینیم از خواندن قرآن كه سخن خدا با ماست و از خواندن نماز كه سخن ما با خداست، احساس ملال می‌كنیم یا احساس نشاط...جهان منتظر عرفان است، هیچ چیزی جهان را آرام نمی‌كند. مولوی با اینكه بسیاری از حرف‌هایش...
سخن روز
آیت الله جوادی آملی : جهان منتظر عرفان است، هیچ چیزی جهان را آرام نمی‌كند. « » | آیت الله جوادی آملی : همان‌طور كه حوادث عالم در تصمیم‌گیریهای ما مؤثر است اعمال ما هم در رخدادهای تلخ و شیرین عالَم مؤثر است. « » |
در سایر رسانه ها | بایگانی
به گزارش خبرنگار معارف ایرنا
آیت الله جوادی آملی: معرفت گوهر اصلی انسان است
آیت الله عبدالله جوادی آملی، گوهر اصلی انسان را معرفت برشمرد و گفت که برخی علوم میهمان انسان هستند که باید با صاحبخانه هماهنگ شود.
به گزارش ایرنا
دیدگاهمان را در معرفت به اهل بیت (ع) جهانی کنیم
رئیس بنیاد بین‌المللی علوم وحیانی اسراء گفت: نباید اهل بیت (ع) را در شیعه خلاصه کنیم بلکه باید آنها را برای همه انسان ها بخواهیم و دیدگاهمان را در معرفت نسبت به آنها جهانی کنیم.
به گزارش خبرگزاری شبستان
انتظار بدون مجاهده خیالی باطل است
خبرگزاری شبستان: آنکه به انتظاری تهی از رزم آوری و مجاهده، دل خوش می دارد و گمان می کند بی آمادگی برای جهاد و شهادت می توان منتظر موعود موجود بود، خیالی باطل دارد و کار انتظارش به سامان نخواهد رسید.
دکتر مرتضی جوادی آملی در مصاحبه با ماهنامه خیمه
نسبت اخلاق و احکام و ملزومات دین داری در جامعه مدرن
حجت الاسلام و المسلمین دکتر مرتضی جوادی آملی در مصاحبه با ماهنامه خیمه، از نسبت اخلاق و احکام و ملزومات دین داری درجامعه مدرن می گوید و تاکید می کند جامعه با دینی که ناروا و نادرست تعریف و خوانش می شود و به ناروایی هم تحمیل می شود، در تعارض است.
خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)
«تحریر رسالةالولایه»؛ نگرشی محققانه در حوزه عرفان اسلامی
«تحریر رسالةالولایه» اثر آیت‌الله العظمی جوادی آملی که برگزیده سی‌وچهارمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی
به گزارش خبر گزاری شفقنا
عقلانیت و اعتدال عنصر گمشده جوامع اسلامی است
از ویژگی های خالص بندگان از نظر قرآن اعتدال است و اعتدال یعنی میانه روی و حد فاصل میان افراط و تفریط که از نظر قرآن این اعتدال در همه چیز مطلوب است اما جوامع اسلامی چقدر به این امر پایبند هستند؟
به گزارش خبر گزاری آنا
آیت الله جوادی آملی: اگر خروجی نجف گرفته شود تمام حوزه‌های جهان تشیع می‌خوابد
آیت الله جوادی آملی گفت: در دیدار با آقایان شورای عالی مدیریت طرح کردم که اگر الان خدایی نکرده خروجی نجف را از ما بگیرند تمام حوزه های علمیه سراسر جهان تشیع خروجی ندارند.
به گزارش خبر گزاری حوزه
آيت الله العظمی جوادی آملی جامعه را با امر به معروف و خُلق حسن اداره كنيم
حضرت آيت الله جوادی آملی اظهار داشتند: وجود مبارك امام يازدهم مانند ائمه ديگر گرچه توفيق تشكيل حوزه علميه به صورت رسمي نداشتند اما با سيره علمي و عملي خود قرآن را به خوبی تفسير و مردم را به قرآن دعوت كردند.
به گزارش خبر گزاری شبستان
باور كنيم در كنار سفره امام زمان(عج) نشسته ايم
خبرگزاری شبستان: مرجع تقلید شیعیان گفت: این روزها ایام آغاز خلافت و ولايت مطلقه وجود مبارك وليّ عصر است! بهترين وظيفه منتظران، همان ادب است! ما بايد هر وقت كه حضرت(عج) ظهور كند، آماده باشيم .
به گزارش خبر گزاری تسنیم
ارزش انسان‌ها به روح آنهاست و روح زن و مرد هیچ تفاوتی با هم ندارند
آیت الله العظمی جوادی آملی گفت: از نگاه قرآن و اسلام بین زن و مرد تفاوتی نیست. ارزش انسان ها به روح آنهاست و روح زن و مرد هیچ تفاوتی با هم ندارند.
به گزارش خبر گزاری شفقنا
حجت الاسلام دکترمرتضی جوادی آملی: تقویت جایگاه مرجعیت راهکار جدی برای مقابله با گروههای منحرف در دین است
جت الاسلام والمسلمین دکتر مرتضی جوادی آملی دراین مراسم، با بیان اینکه مرجعیت شیعی، حافظان دین هستند، تقویت جایگاه مرجعیت وبنیانهای شیعی درکشور ودیگر کشورهای اسلامی را راهکار جدی برای مقابله با گروه های منحرف وبدعت گذار در دین دانست....
به گزارش خبر گزاری شفقنا
حجت الاسلام والمسلمین دکتر جوادی آملی: علم اگر به ایمان و اعتقاد مبدل نشود جهل است
حجت الاسلام و المسلمین دکتر مرتضی جوادی آملی در این دیدار در سخنانی به تبیین ویژگی ها و امتیازات مدرسه فکری آیت الله العظمی جوادی آملی پرداخت و بیان داشت: برای اسلام سه سطح در نظر گرفته می شود سطح عمومی، سطح خواص و سطح اخص؛ مانند اینکه روزه عوام را...
به گزارش خبر گزاری شفقنا
دکترمرتضی جوادی آملی: قرآن کریم زمینه را برای آثار مکتوب در حوزه های مختلف علوم فراهم کرده است
قرآن که تبیان و بیان همه حقایق هستی است به نحو خاصّ خودش، زمینه را برای آثار مکتوب در حوزه‌های مختلف علوم بشر فراهم کرده است. حجت الاسلام و المسلمین دکتر مرتضی جوادی آملی در بازدید خود از بیست و نهمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران در محل غرفه مرکز...
به گزارش خبرگزاری مهر
اسلام را از جایگاه دانش، علم و حوزه های تخصصی ارائه کنیم
حجت الاسلام و المسلمین مرتضی جوادی آملی گفت: چهره تخصصی و عالمانه اسلام قابلیت این معنا را ندارد که کسی از آن سوء استفاده کند چون چهره تخصصی اسلام به شکل و فرم علم درآمده و هیچ کس نمی تواند به علم، آسیب بزند.
به گزارش پایگاه خبری اتقان نیوز
دیدار فعالان قرآنی استان تهران با حضرت آیت الله جوادی آملی
فعالان قرآنی استان تهران، شهریورماه با حضرت آیت الله جوادی آملی، مرجع عالیقدر شیعه، در روستای احمدآباد شهرستان دماوند دیدار خواهند کرد. بر اساس این گزارش، در این دیدار که به همت اتحادیه تشکل‌های قرآن و عترت استان تهران برنامه ریزی شده است، موسسات و...
گفت و گو با خبرگزاری شفقنا
فضای بهره مندی از معارف دینی فضای ناآرامی است:
حجت الاسلام والمسلمین دکتر مرتضی جوادی آملی: متاسفانه امروزه وجود فضاهای ناسالم تبلیغ دینی و عدم وجود شفافیت در فضای دینی باعث می شود که جامعه از استفاده از آن جنبه های صحیح و زلال دین محروم باشد. :استاد حوزه علمیه قم فضای بهره مندی از معارف دینی را...
به گزارش خبرنگاری تی نیوز
سخنرانی دکتر حمید پارسانیا در رونمایی از کتاب دکتر افروغ
شست رونمايي از دو کتاب «ديالکتيک و تفاوت» نوشته آلن نري با ترجمه دکتر عماد افروغ و کتاب «شرحي بر ديالکتيک روي بسکار» نوشته افروغ با سخنراني دکتر رضا داوري‌اردکاني، رييس فرهنگستان علوم، حجت‌الاسلام حميد پارسا‌نيا، عضو شوراي عالي انقلاب فرهنگي در...
اخبار | بایگانی
انتشار جلد هجدهم رحیق مختوم
جلد هجدهم کتاب ارزشمند «رحیق مختوم» شرح حکمت متعالیه، اثر گرانقدر حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی، با همکاری پژوهشگاه علوم وحیانی معارج و مرکز بین المللی نشر اسراء، منتشر شد.
وضعیت رؤیت‌ پذیری هلال شعبان المعظم 1438
حجت الاسلام و المسلمین سهرابی رییس ستاد استهلال استان قم و عضو پژوهشگاه معارج، در یادداشتی به وضعیت رویت هلال ماه شعبان 1438 پرداخته است.
شماره 11 نشریه علمی پژوهشی اخلاق وحیانی آماده چاپ شد
به حول و قوه الهی و به همت مدیریت نشریات پژوهشگاه علوم وحیانی معارج، شماره یازددهم «دو فصلنامه علمی پژوهشی اخلاق وحیانی» آماده چاپ شد.
جلد 42 تفسیر «تسنیم» منتشر شد
جلد 42 تفسیر گرانسنگ تسنیم اثر مفسر بزرگ قرآن کریم، آیت الله العظمی جوادی آملی، با همکاری پژوهشگاه علوم وحیانی معارج و مرکز بین‌المللی نشر اسراء منتشر شد.
وضعیت رؤیت‌پذیری هلال ماه جمادی الثانی 1438
حجت الاسلام و المسلمین سهرابی رییس ستاد استهلال استان قم و عضو پژوهشگاه معارج، در یادداشتی به وضعیت رویت هلال ماه جمادی الثانی 1438 پرداخته است.
شماره 25 نشریه علمی پژوهشی حکمت اسرا آماده چاپ شد
به حول و قوه الهی شماره بیست و پنجم «فصلنامه علمی پژوهشی حکمت اسرا» پژوهشگاه علوم وحیانی معارج وابسته به بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسرا، در قالب ویژه نامه، آماده چاپ شد.
مصاحبه ها | بایگانی
مصاحبه با حجت الاسلام و المسلمین دکتر پارسانیا (بخش دوم )
ایضاح مفهومی نظریه علم دینی آیت الله جوادی آملی
این مصاحبه غالبا ناظر به نقدها و اشکالاتی که بر نظریه علم دینی آیت‎الله جوادی آملی وارد شده است، اما در گام نخست به ایضاح مفهومی نظریه مذکور پرداخته شده است، چراکه به اعتقاد استاد پارسانیا بیشتر نقدها و ابهامات بیان شده حاصل فهم نادقیق نظریه و عدم...
مصاحبه با حجت الاسلام و المسلمین آقای حسین اشرفی
مراحل اغوا گری شیطان در قرآن با تکیه بر تفسیر تسنیم
شیطان در نظام تکوین موجود بدی نیست. زیرا اگر با یک نگاه کلی به عالم هستی بنگریم متوجه می شویم که وجود شیطان در این عالم ضرورت دارد. زیرا اگر شیطان نباشد، رشد و کمال هم وجود نخواهد داشت. توضیح آنکه انسان در انجام برخی از افعالِ خود مختار است و می...
مصاحبه با حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد صادق کاملان
مبانی عرفانی حضرت آیت الله جوادی آملی
کشف حقیقت از طریق سه روش امکان پذیر است؛ روش عقل و برهان، روش کشف و عرفان و روش نقل و وحی الهی، استاد جوادی نظرشان این بود که این سه روش در واقع بیانگر یک حقیقت هستند، و در عمل نیز این مبنا را ثابت می کردند.
پاسخ به سوالات علمی | بایگانی
مقایسه اندیشه ها | بایگانی
عصمت اهل بیت (علیهم السلام) در بیان آیت الله جوادی آملی
عصمت اهل بیت (علیهم السلام)
عصمت علمي، عالي ترين درجه تقواست، گرچه ممكن است بخش عصمت علمي را نيز تقواي علمي ناميد؛ ولي تقوا و خويشتن داري، فعل اختياري انسان و از مسائل عقل عملي است كه ارادهٴ نفساني كه بين فعل و نفس فاصله مي شود، در آن دخالت دارد؛ ولي علم با حاصل شدن مقدّمات...
جایگاه فلسفه در نگاه حضرت آیت الله جوادی آملی
فلسفه و نسبت آن با ايمان و الحاد
نظام فلسفه الهي، «موجود» را اعمّ از واجب و ممكن، مادّي و مجرّد، دنيوي و اخروي مي داند و بر همين اساس، به لحاظ معرفت شناسي، عقل و تجريد را در كنار احساس و تجربه حجّت مي داند و به كاشف بودن عقل اعتراف دارد؛ امّا فلسفهٴ الحادي «موجود» را اخصّ در ممكن و...
بررسی مبانی نظری آیت الله جوادی آملی در خصوص علم نافع و هویت ساز
علم نافع و هویت ساز
همگان وحی را سیمرغ علوم و سلطان معارف می دانند و همه این علوم زیر پوشش سلطان معارف پر می كشند و پرواز را از آن یاد می گیرند. عرفان، برهان و ادراك و شناخت ظواهر قرآن و سنت، سیمرغ هستند كه با رشته های گوناگون مربوط به خود، سی مرغ می باشند و این سیمرغ...
نشست علمی | بایگانی
نشست علمی "در آمدی بر نظریه علم دینی حضرت آیت الله جوادی آملی" با سخنرانی حضرت استاد محمدرضا مصطفی پور
حضرت آیت الله جوادی آملی با نگاه خاصی که به منزلت عقل در درک معارف دینی دارند، عقل را در کنار نقل قرار می دهند. یعنی هم عقل و هم نقل را منبع معرفتی دین می داند
نشست علمی «مباني و اصول فقهي حاكم بر سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران»
فقیه با قواعد فقهی که در دست دارد و نیز با تکیه بر شیوه اجتهادی و نگرش فقاهتی اش، تمام تلاشش را می کند که خود را به این منبع نزدیک کند، تا از رهگذر آن بتواند احکام سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و ... را استخراج کند.
نشست علمي «بررسي ظرفيت هاي تعاملي دنياي اسلام و مسيحيت
نشست تخصصی «بررسی ظرفیت های تعاملی دنیای اسلام و مسیحیت» با سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین «ابوالقاسم عليدوست» مسئول انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علميه، و با حضور رياست محترم بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسراء و نيز پژوهشگران و محققان پژوهشگاه علوم...
مناظره دکترمقصود فراستخواه با حجت الاسلام دکتر پارسانیا/«تمایز یا شباهت علوم انسانی با دیگر علوم در نسبت با دین»
دومین جلسه از مناظرات علم و دین دانشگاه تربیت مدرس، با موضوع «تمایز یا شباهت علوم انسانی با دیگر علوم در نسبت با دین» در سالن دکتر «میرحسنی» دانشگاه تربیت‌مدرس انجام شد. در این مناظره‌ دکتر مقصود فراستخواه عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی...
مناظره حجت الاسلام دکتر پارسانیا با فرید العطاس/«علوم اجتماعی و متفکران مسلمان: بازسازی یا بدیل سازی؟»
حجت الاسلام دکتر پارسانیا نیز پس از تشکر از برگزار کنندگان همایش بحث خود را با نقد اروپا مداری علوم اجتماعی آغاز کرد. ایشان با اشاره به اینکه، محیط اجتماعی اروپایی و آمریکایی دارای مسائلی است و دانشمندان آن باید مفاهیم خود را ناظر بر آن مسائل سازمان...
مناظره حجت الاسلام دکتر پارسانیا ودکتر ثبوت/"حکومت اسلامی، آخوند خراسانی، موافقت یا مخالفت؟"
باید در خصوص نظرات و دیدگاه های مرحوم آخوند خراسانی نسبت به مسئله ولایت فقیه دقت زیادی شود، چرا که ایشان ولایت فقیه را کاملا قبول داشته و مباحث مطروحه در خصوص حکومت دینی که از سوی ایشان است، مربوط به شرایط زمانی دوران مشروطه می باشد.

سه گام معنوی در مساله سلوک و معنویت

سه گام معنوی:
ما در مساله سلوک و معنویت، سه بخش داريم: بخش اخلاق، بخش عرفان شهودي و بخش عرفان وجودي. مرزهاي اينها جداست اخلاق غير از عرفان شهودي است اخلاق و عرفان شهودي غير از عرفان وجودي هستند. هر كدام از اين بخش‌هاي سه‌گانه به دو شعبه فرعي تبديل مي‌شود: نظری و عملی که مجموعا شش شاخه می شوند.
1. اخلاق: اخلاق اين است كه انسان بکوشد با تقوا، زاهد و عابد و عادل شود. فرار از دوزخ كند و شوق به بهشت داشته باشد. اهل اخلاق، حرف‌ها را مي‌فهمند, باور مي‌كنند و مطابق اينها عمل مي‌كنند اين مرز اخلاق است. خود اين اخلاق دو قسمت فرعي دارد يكي اخلاق نظري, يكي اخلاق عملي. اخلاق نظري بررسي كردن, مطالعه كردن, درس گفتن و درس خواندن و مباحثه كردن همين كتاب‌هاي نظري است كه از ديرزمان نوشته شده بود تا امروز که به جامع‌السعادات نراقي رسيد. اخلاق عملي اين است كه انسان وارد صحنه عمل مي‌شود اين مراحل را يكي پس از ديگري طي مي‌كند تا مي‌شود متخلِّق به اخلاق الهي. اين شخص در راه است يعني زادراه تهيه مي‌كند وقتي گفتند: ﴿تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَي﴾ يعني در راه هستي; راه, زاد مي‌طلبد وقتي انسان به مقصد رسيد ديگر سخن از زاد نيست تقوا در آنجا معناي خاصّ خود را دارد.
تفاوت اخلاق و عرفان: عرفان، بالاتر از اخلاق است. در عرفان، سخن از فهميدن و رفتن نيست بلکه سخن از ديدن و به مقصد رسيدن است. فرق اخلاق و عرفان اين است كه او مي‌خواهد «آدم خوبی» شود. اما عارف، آدم خوبي هست مي‌كوشد كه ببيند. در اخلاق جهاد اوسط مطرح است كه بين عقل است و نفس است؛ ولی در عرفان، جهاد اكبر است كه جنگ بين عقل است و قلب است. عقل مي‌گويد من مي‌خواهم بفهمم ديدن سخت است قلب مي‌گويد از فهميدن كاري ساخته نيست بايد ديد. شما مي‌خواهيد مفاهيم بديهي, مطالب نظري را حل كنيد، این كار فلسفه، کلام، منطق، اخلاق و علوم از این قبیل است. همه اينها مفهوم است با مفهوم مي‌خواهيد مفهوم ديگر را حل كنيد:
آفتِ ادراك آن قال است و حال     خون به خون شستن محال است و محال
مفهوم نظري را بايد با مصداق حل كرد نه با مفهوم بديهي, خون را با خون نمي‌شود پاك كرد مفهوم نظري, خون است مفهوم بديهي, خون است؛ با خوني مي‌خواهيم خوني را پاك كنيم اين شدني نيست.
اگر كسي خواست معناي عسل را بفهمد نمي‌شود براي او تعريف كرد كه كندويي هست و زنبوري هست و گُلي هست و تغذيه‌اي هست و تبديل هست و يك مادّه شيرين توليد كردن است همه اينها الفاظ است. ولي هيچ كدام دهن را شيرين نمي‌كند اگر كسي خواست عسل را بفهمد بايد بچشد اگر كسي خواست جهنم را بفهمد بايد ببيند به اين آيات برسد كه ﴿كَلاَّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ ٭ لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ﴾ ديدن, هنر است نه فهميدن, اگر گفته شد:
خود هنر دان ديدن آتش عيان    ني گپ دلّ علي النار الدخان
عالم فلسفه و کلام و اخلاق، مي‌كوشد، حرف مي‌زند، مي‌گويد بهشت هست. حق هم با اوست, ادّله‌اي هم اقامه مي‌كند اعم از آيات و روايات و دليل عقلي; حرف او دست و «ممّا لا ريب فيه» است ولي انسان اينها را از راه فهم باور مي‌كند نه از راه ديدن. آنكه در خطبه نوراني علوي(صلوات الله و سلامه عليه) آمده است «فَهُمْ وَ الْجَنَّةُ كَمَنْ قَدْرَآهَا» اين تازه مقام «كأنّ» است بالاتر از اين مقام «أنّ» است كه خود حضرت فرمود: «لو كُشف الغطاء ما ازددت يقينا» چه اينكه درباره توحيد فرمود: «ما كنتُ أعبد ربّاً لم أره».
اخلاق عهده‌دار تأمين ره‌توشه و زاد است ولی عرفان، عهده‌دار تأمين مقصد و مقصود. در اخلاق تلاش و كوشش بر اين است كه انسان باتقوا باشد اين فضايل اخلاقي را رعايت كند كه اينها ره‌توشه است كه ﴿تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَي﴾ زاد و راحله براي آن است كه اين مسافر را به مقصد برساند اما وقتي به مقصد رسيد بخواهد مقصود را ببيند با او گفتگو كند او وارد حوزه جهاد اكبر است آ‌ن را عرفان عهده‌دار است نه اخلاق.
2. عرفان شهودی: عرفان شهودي اين است كه «رسد آدمي به جايي كه به جز خدا نبيند» اين وحدت شهود است. او فقط خدا را مي‌بيند غير خدا را نمي‌بيند. اما اینکه آیا غير خدا هست يا نيست؟ اگر هست چگونه در برابر حقيقت نامتناهي وجود دارد, پاسخ به اين سوالات، مقدور او نيست اين فقط وحدت شهود است اما غير خدا چيزي در عالَم هست يا نيست او نمي‌بيند اين هم يك سلسله حرف‌هاي نظري دارد كه اين عرفان شهودي را تبيين مي‌كند يك سلسله سير و سلوك عملي دارد كه اين عرفان شهودي را از علم به عين آمد و از گوش به آغوش به شهود مي‌رساند. اما عرفان شهودی فاقد این نقطه قوت است.
3. عرفان وجودی: عرفان وجودي که به همان وحدت وجود برمي‌گردد معتقد است حقيقت ذات اقدس الهي، نامتناهي است، چون نامتناهي است وجود غير، محال است. چون وجود غير محال است پس كلّ جهان، مي‌شود آيت او. همان بيان نوراني امام رضا(صلوات الله و سلامه عليه) كه فرمود: نه خدا در خلق است كه اين محال است؛ نه خلق در خداست كه اين محال است؛ خدا وجود دارد و لاغير. اما آنچه به نام سماوات و ارضين و فرشته‌ها و انسان و غير انسان است «صوَر مرآتيه‌«اند. انسان در آينه نيست، آينه هم در انسان نيست، ولي صورت مرآتيه آينه، آيت انسان است. جهان، صورت مرآتيه حق است. حلول و اتّحاد محال است. به همان دليلي كه شاخص در آينه نيست آينه در شاخص نيست اين مي‌شود وحدت وجود. البته اين توضیح در حد یک ترجمه است. اصلش راه طولاني و درازي دارد، سال‌ها درس خواندن. بنابراين امور شش‌گانه مرزش مشخص شد اخلاق نظري داريم اخلاق عملي, عرفان نظريِ شهودي داريم عرفان عمليِ شهودي, عرفان نظري وجودي داريم عرفان عملي وجودي.
اگر مي‌بينيد بزرگاني اين حرف را گفتند تا نوبت به حكيم سبزواري رسيد فرمود تقوا سه قسم است تقواي عام, تقواي خاص, تقواي اخص براي آن است كه ما سه بخش داريم اخلاق داريم, عرفان شهودي داريم, عرفان وجودي; تقواي عام براي اخلاق است تقواي خاص براي عرفان شهودي است تقواي اخص براي عرفان وجودي است بنابراين اخلاق دو شعبه دارد اخلاق نظري كه همين كتاب‌هايي است كه نوشته شده و اخلاق عملي اين است كه كسي سير و سلوك بكند وارسته باشد و متّقي بشود.
پیام استاد به کنگره مرحوم آقا سید علی قاضی تاريخ 15/8/1391
 


13اشاره و نکته لطیف از بیانات حضرت آیه الله جوادی آملی (زید عزه)

جملات عارفانه از آیت‌الله جوادی آملی:
1. اگر خواستیم ببینیم آیا با خدا مأنوسیم یا نه، باید ببینیم از خواندن قرآن كه سخن خدا با ماست و از خواندن نماز كه سخن ما با خداست، احساس ملال می‌كنیم یا احساس نشاط...
2. هر كس یك ساعت برای مراقبت، زحمت بكشد، ده ساعت او را حفظ می‏كنند و به پیش می‏برند و قهراً نجات پیدا می‏كند، و حفظ خاطرات در نماز برای او سهل و آسان خواهد شدمَن جاءَ بالحَسَنَة فَلَهُ عَشرُ أمثالها.
3. چون خدا در همه جا با ماست برای اینکه دچار توهّم نشود هنگامی كه انسان در نماز سربرمیدارد (صعود میکند)، در كبریایی با خدا شریك است تكبیر (الله اکبر) می‏گوییم وهمچنین هنگامی كه هبوط(رکوع و سجده) می‏كنیم، توهم نشود كه خدای سبحان نیز هبوط می‏كند در رکوع و سجده سبحان الله می‏گوییم؛یعنی، او منزّه از هبوط است.
4. جهان منتظر عرفان است، هیچ چیزی جهان را آرام نمی‌كند. مولوی با اینكه بسیاری از حرف‌هایش را متوجه نمی‌شوند اما جزء پرطرفدارترین كتاب‌های غرب همین كتاب است.
5. آنها كه مؤمن‌اند راحت‌اند روح و ریحان‌اند هم در دنیا راحت‌اند هم در آخرت هیچ وقت مضطرب نیستند خداوند فرمود: «مَا مِن دَابَّةٍ فِی الْأَرْضِ إِلاَ عَلَی اللَّهِ رِزْقُهَا» فرمود آنكه نجس‌العین است هم عائله من است و متعهّدم به او روزی بدهم حالا كسی با این فكر زندگی می‌كند آن وقت از تحریمِ بیگانه هراس داشته باشد؟!
6. امام راحل (رحمة الله علیه) عاشقانه قیام كرد؛ نه عاقلانه...
7. زاهدان و عابدانی که پیوندی با جهاد و شهادت و مبارزه ندارند، خواسته یا ناخواسته دوستدار امام غائب‌اند نه امام قائم؛ مطلوب اینان غائب آل محمد (صلی الله علیه وآله)است نه قائم آل محمد (صلی الله علیه وآله).
8. از امام باقر(ع) روایت هست: «هر کس بگوید سبحان الله والحمد لله ولا إله إلاّ الله والله أكبر، خداوند چهار پرنده می‌آفریند که تا قیامت با او خداوند را تقدیس و تسبیح و تهلیل می‌کنند.»؛ اگر انسان به جایی برسد كه با ذكر او پرنده ملكوتی خلق بشود، او مظهر خالق خواهد شد و انچه که مسیحا کرد او هم میکند.
9. پرندگانی را كه خدا با این اذكار چهارگانه می‌آفریند در فضای جان ذاكر و مسبّح پدید می‌آیند و پرواز می‌كنند. آنگاه مؤمن سالك، طیران را در درون خود می‌بیند و به جای این كه «طی الأرض» ظاهری داشته باشد، «طی الأرض والسَّماء» باطنی دارد؛ یعنی، در عین حال كه در یك جا نشسته است، «جهانی است بنشسته در گوشه‌ای.»
10. امام معصوم است که نمازش نماز هر متقی را امامت می‌کند بر این اساس، هر که اول وقت نماز به پا دارد، به امام زمان خویش اقتدا کرده است. چون امام زمان - علیه السلام - هماره اول وقت نماز می‌گزارد و هر کس در هر اقلیمی که باشد، اگر اول وقت نماز بخواند، در این عمل با فضیلت به امام خود اقتدا کرده است.
11. خداوند فرمود: «لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزیدَنَّكُمْ» نفرمود: «لئن شكرتم لازیدنّ نعمتكم یعنی اگر شما نعمت را به‌جا مصرف كردید ما نه تنها نعمت شما را افزوده می‌كنیم خود شما را هم بالا می‌آوریم و درجات هستیتان را برتر و ذاتتان را کاملتر می‌کنیم این است فرق شکرگزار نعمت حق با شکرگزار خود حق.
12. همان‌طور كه حوادث عالم در تصمیم‌گیریهای ما مؤثر است اعمال ما هم در رخدادهای تلخ و شیرین عالَم مؤثر است.
13. اساس كار برای مشهد مشرّف شدن و اعتاب مقدسه، باسواد شدن است،علمی که هم مشكل خودش را حل می‌كند و هم مشكل جامعه را؛ آن نظیر علوم عادی نیست، آن علم‌الوراثه است نه علم‌الدراسه. علم معنوی است نه علم کلاسیک.
 


دیدار آیه الله جوادی آملی بادانشجویان و اساتید دانشگاه معارف اسلامی

نگاه حکیمانه به نقد:


گزیده سخنان آیت‌الله جوادی آملی در دیدار با مسئولان دانشگاه الهیات و معارف اسلامی قم در ادامه می‌آید:
حوزه در کنار سخنگویی باید شنونده قهاری نیز باشد؛ چرا که پیشرفت علمی در نقد‌ها به وجود خواهد آمد و برکات آن قابل شمارش نیست. تمام پیشرفت‌های علم پزشکی، مدیون بیماری‌هاست و اگر این امراض وجود نداشت، طب پیشرفتی نمی‌کرد و اسرار درونی بدن انسان ناشناخته می‌ماند. همه چیز این عالم حساب شده و دارای ارزش است و منابع مفیدی در نظام و عالم هستی وجود دارد.
اگر گوینده شبهه غرض بدی هم داشته باشد، باز شبهه مقدس است چراکه سبب پیشرفت علمی می‌شود؛ بنابراین باید سخنان عالمان غربی را شنید و برای آن پاسخی منطقی ارائه کرد.
شما سفیران حوزه‌های علمیه هستید هنر و رشد شما در این است که شبهات شخصیت‌هایی همچون هگل را فهمیده و آن را عالمانه نقد کنید؛ اگر نتوانستید به آن پاسخ دهید، آن را شنیده و با عالمان حوزوی در میان بگذارید تا پاسخ مناسب دریافت کرده و آن را منتقل کنید تا سفیر شوید.
باید با این روش‌ها دانشمندان غربی را شیفته اسلام کنیم و اگر شخصی در مقابل چند شبهه رنجور و ناراحت شود، نمی‌تواند سفیر مناسبی برای حوزه باشد.امروز در عصری زندگی می‌کنیم که وظیفه حوزویان و دانشگاهیان به مراتب در تولید علم، واکاوی و نقد عالمانه سنگین‌تر از گذشته است.
اگر سخن عالمان غربی را متوجه نشدید، نباید آنان را ساقط کرد؛بلکه باید آن را با بزرگان دین در میان گذاشت و پاسخی مناسب برای آن یافت.باید سخنان عالمانه غربیان را هر چه که هست، شنید؛ اما ما به آنان اجازه دخالت در امور کشور را نداده و نفوذ شرقی و غربی را نخواهیم پذیرفت.ما سخنان عالمانه غربیان را می‌شنویم، اگرچه حرف‌هایی ناروا و نادرست باشد.
در اسلام عالمان و بزرگان بسیاری داریم که کتاب‌های مؤثری را به رشته تحریر در آورده‌اند؛ اما متأسفانه مردم گرفتار افکار و تفکرات شخصیت‌هایی همچون قاضی القضات شده‌اند که نفوذ زیادی داشته‌اند.باید سخنان شخصیت‌هایی همچون قاضی القضات را شنید و پاسخ مناسبی برای آن فراهم کرد،
غربی‌ها سخنان خوبی دارند که باید شنید و از آن استقبال کرد.
اگر سخنی و نقدی عالمانه نباشد نیازی هم به پاسخ عالمانه ندارد؛ ولی اگر شبهه‌ای همراه با علمیت بود، باید نقدی عالمانه برای آن داشت و پاسخی مستدل ارائه کرد.
*امروز مسئولیت سنگینی بر عهده ماست، حوزه و دانشگاه باید در کنار هم بوده و وحدت داشته باشند که خیرات بسیاری را به همراه خواهد داشت.

 سخنان آیت‌الله جوادی آملی در دیدار با دانشجویان و اساتید دانشگاه معارف اسلامی 23 آذر 1394