دیگر اخبار | بایگانی
همزمان با 1 خرداد، روز بزرگداشت ملاصدرا؛
پیام آیت الله العظمی جوادی آملی به مناسبت روز بزرگداشت ملاصدرا (صدرالمتالهین)+ ترجمه انگلیسی و عربی
پایگاه اطلاع رسانی اسراء: حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی به مناسبت اول خرداد، روز بزرگداشت ملا صدرا (صدرالمتالهین)، پیامی به همین مناسبت صادر فرمودند.
تازه هاي نشر
جلد سی و دوم کتاب «رحیق مختوم» منتشر شد
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی اسراء: جلد 32 کتاب ارزشمند «رحیق مختوم» شرح حکمت متعالیه، اثر گرانقدر حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی، با همکاری پژوهشگاه علوم وحیانی معارج و مرکز بین المللی نشر اسراء، منتشر شد.
تازه های نشر؛
جلد 51 «تفسیر تسنیم» آماده انتشار شد
پایگاه اطلاع رسانی اسراء، جلد 51 تفسیر گرانسنگ تسنیم اثر مفسر بزرگ قرآن کریم، آیت الله العظمی جوادی آملی، با همکاری پژوهشگاه علوم وحیانی معارج و مرکز بین‌المللی نشر اسرا، آماده انتشار شد.
تازه های نشر؛
جلد 52 «تفسیر تسنیم» منتشر شد
پایگاه اطلاع رسانی اسراء، جلد 52 تفسیر گرانسنگ تسنیم اثر مفسر بزرگ قرآن کریم، آیت الله العظمی جوادی آملی، با همکاری پژوهشگاه علوم وحیانی معارج و مرکز بین‌المللی نشر اسرا منتشر شد.
مقاله علمی پژوهشی؛
بررسی امکان تربیت دینی بر مبنای نظریه عقلانیت وحیانی با تکیه بر نظریات علامه جوادی آملی
پایگاه اطلاع رسانی اسراء: در جدیدترین شماره از دوفصلنامه علمی پژوهشی اخلاق وحیانی مقاله ای با عنوان «بررسی امکان تربیت دینی بر مبنای نظریه عقلانیت وحیانی با تکیه بر نظریات علامه جوادی آملی» به چاپ رسیده است.
شانزدهمین شماره از «دو فصلنامه علمی پژوهشی اخلاق وحیانی» آماده چاپ شد
پایگاه اطلاع رسانی اسراء: شانزدهمین شماره از «دو فصلنامه علمی پژوهشی اخلاق وحیانی» به همت مدیریت نشریات پژوهشگاه علوم وحیانی معارج، آماده چاپ شد.
تازه های نشر؛
جلد 50 «تفسیر تسنیم» منتشر شد
پایگاه اطلاع رسانی اسراء، جلد 50 تفسیر گرانسنگ تسنیم اثر مفسر بزرگ قرآن کریم، آیت الله العظمی جوادی آملی، با همکاری پژوهشگاه علوم وحیانی معارج و مرکز بین‌المللی نشر اسرا منتشر شد.
پاسخ آیت الله العظمی جوادی آملی به پروفسور پیرونه در خصوص «آموزه های پیامبر اسلام و صلح جهانی»
پایگاه اطلاع رسانی اسراء: پروفسور پیرونه، اسلام شناس مشهور ایتالیایی با حضور در بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسراء با حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی دیدار و گفتگو کرد.
جدیدترین اثر آیت الله العظمی جوادی آملی؛
جلد دوم کتاب «سلونی قبل ان تفقدونی؛ تحریر نهج البلاغه» به زیور طبع آراسته شد
پایگاه اطلاع رسانی اسراء: جلد دوم کتاب ارزشمند« سلونی قبل ان تفقدونی؛ تحریر نهج البلاغه» تالیف آیت الله العظمی جوادی آملی که دربردارنده شرح و تحریر خطبه های 16 تا 32 نهج البلاغه می باشد، در 582 صفحه به زیور طبع آراسته گردیده است.
پاسخ آیت الله العظمی جوادی آملی به پروفسور پیرونه در خصوص «آموزه های پیامبر اسلام و صلح جهانی»
پایگاه اطلاع رسانی اسراء: پروفسور پیرونه، اسلام شناس مشهور ایتالیایی با حضور در بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسراء با حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی دیدار و گفتگو کرد.
ـــ ـــ



انسان در زمین نقش خلیفه الهی را بر عهده دارد و به همین دلیل باید هر آنچه خداوند می خواهد در زمین انجام شود را عملی کند که حفاظت از محیط زیست یکی از وظایف انسان به عنوان خلیفه خداوند است. محیط زیست و حفاظت از آن در عصر کنونی که بحران های زیست محیطی حیات بشریت را تهدید می کند یکی از مسئله هایی است که باید فقه اسلامی و دین پژوهان به آن بپردازند. به همین دلیل مصاحبه ای با حجت الاسلام مصطفی پور عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی و عضو عیئت علمی بنیاد بین المللی علوم وحیانی «اسراء»به عنوان یک پژوهشگر حوزه دین و محیط زیست انجام داده ایم...

    حجت الاسلام  والمسلمین مصطفی پور عضو هیئت علمی بنیاد بین المللی اسراء دردر مصاحبه ای با خبرگزاری وسایل موضوع«تسخیر» اصل حاکم بر روابط انسان و محیط زیست را تبیین داشتند:

    انسان در زمین نقش خلیفه الهی را بر عهده دارد و به همین دلیل باید هر آنچه خداوند می خواهد در زمین انجام شود را عملی کند که حفاظت از محیط زیست یکی از وظایف انسان به عنوان خلیفه خداوند است.
    محیط زیست و حفاظت از آن در عصر کنونی که بحران های زیست محیطی حیات بشریت را تهدید می کند یکی از مسئله هایی است که باید فقه اسلامی و دین پژوهان به آن بپردازند. به همین دلیل مصاحبه ای با حجت الاسلام مصطفی پور عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی و عضو عیئت علمی بنیاد بین المللی علوم وحیانی «اسراء»به عنوان یک پژوهشگر حوزه دین و محیط زیست انجام داده ایم.
    از دیدگاه شما نقطه آغازین بحث از رابطه محیط زیست و اسلام کجاست؟
    درارتباط با محیط زیست و رابطه آن با اسلام اولین مسئله تعریف خود محیط زیست است تا بدانیم از چه چیز صحبت می کنیم. برخی محیط زیست را به محیط زندگانی بشر و محیط اطراف او در محل زندگی تعریف می کنند. به همین دلیل معمولا مکان زندگی ، کار انسان را محیط زیست انسان می دانند. اسلام اما نگاهی فراتر از این تعریف را دارد. وقتی ما صحبت از محیط زیست می کنیم معنایی عام را در نظر داریم که طبیعت را به معنای تمام و کامل مورد توجه قرار می دهیم که حداقل آن کل کره زمین است و در ادامه ستارگان و سیاره های موجود در جهان را شامل می شود. د ر یک کلام هر آنچه در جهان وجود دارد در کنار انسان باید در منظومه محیط زیست قرار گیرد.
    محیط زیست طبق این تعریف ارائه شده آیا یک موجود دارای حیات باید تلقی شد یا موجود فاقد حیات و یا اینکه مجموعه ای از واجدین و فاقدین حیات را شامل می شود؟
    در نگاه عمومی واجد حیات به موجودی گفته می شود که سه شرط را دارا باشد.
    1- تغذیه کند
    2- رشد داشته باشد
    3- تولید مثل داشته باشد
    بنابر این شروط نمی توان به تمام اجزای طبیعت صفت حیات را نسبت داد و طبیعت به واجد حیات و فاقد حیات تقسیم می شود اما در نگاه اسلامی و فلسفه اسلامی تعریف و شروط حیات متفاوت است. در نگاه اسلامی مبتنی بر فلسفه ی صدرایی حیات یعنی داشتن درک از جهان و داشتن فعالیت در این جهان. علت این امر از باب رابطه خالق و مخلوق است. وقتی خالق واجد صفاتی است مخلوق تمام کمالات او را دارد. حیات نیز بخشی از کمالات واجب الوجود است که در تمامی موجودات هستی اعم از نباتات ، جمادات و حیوانات جود دارد البته با مرتبه و درجه کمتر نسبت به خداوند. میان خود موجودات هم اتصّاف به حیات و نوع حیات متفاوت و دارای درجه های متفاوت است اما در کل تمامی دارای حیات هستند. با این استدلال تمامی مخلوقات واجد حیات هستند و به مین دلیل نمی توان تفکیکی میان موجودات بر این اساس قرار داد.
    محیط زیستی که تعریف فرمودید آیا واجد ارزش است و این ارزش چگونه برای آن اثبات می شود؟
    همواره یکی از نقدهایی که به اسلام می شود این است که نگاه اسلام به طبیعت مبتنی بر ارزش ذاتی نیست و اعتقاد دارند اسلام طبیعت را در خدمت انسان می داند و ارزش آن را مبتنی بر ارزش انسان قلمداد می کند که این یکی از اشتباهات رایج در مورد اسلام است.
    از نظر اسلام تمامی جهان هستی واجد ارزش است و این ارزش ذاتی است. اثبات این امر را می توان از طریق بحث حیات داشتن طبیعت استفاده کرد چرا که هر چه واجد حیات است ارزشمند است. این ارزش از آن روست که حیات موجودات نشانه‌ای از حیات خداوند است و به همین دلیل هر موجود واجد حیات ارزشمند است به ذاته ، بدلیل اتصّاف به حیات. این ارزش برای هر موجود ایجاد حق تداوم حیات می کند که هیچ موجود دیگری اجازه اخلال در آن را ندارد مگر آن که دلیلی برای این اخلال وجود داشته باشد و این دلیل شرعاً مورد پذیرش قرار گرفته باشد.
    دلیل دیگر بر ارزشمند بودن حیات طبیعت در نگاه اسلام بر اساس محبت و علاقه خالق به مخلوق خود و همچنین علاقه و محبت مخلوق به خالق خود است. خداوند نسبت به آنچه خلق نموده‌است علاقه و محبت دارد چرا که نشانه و نمادی از او است و آینه‌ای است که بیانگر صفات خداوند در درجه‌ای پایین تر از خداوند است. این عشق خداوند به مخلوقات خود ایجاد ارزش برای آن‌ها ایجاد ارزش می کند.
    موجودات نیز نسبت به کمال مطلق و خالق خود نیز همین حالت و احساس عشق و علاقه را دارند که این رابطه عاشق و معشوق میان موجودات و خالق خود برای موجودات ایجاد ارزش می کند.
    تفاوت میان نگاه ارزش ذاتی و غیر آن در چیست؟
    تفاوت میان این دو نگاه در نوع برخورد انسان با طبیعت و حدود دخالت در طبیعت برای انسان عیان می شود. وقتی طبیعت فاقد ارزش ذاتی باشد و به عنوان ابزار در اختیار انسان تلقی شود آنگاه ارزش او صرفا به واسطه همین ابزار بودن تعریف می شود. این ارزش غیری به انسان اجازه می دهد از ابزار خود هر گونه که مایل است استفاده کند بدون اینکه مقتضیات و نیازهای ابزار را در نظر بگیرد. در این نگاه رابطه انسان و طبیعت رابطه مالکانه و ابزار گونه است که نتیجه آن همین معضلات و مشکلات گسترده زیست محیطی عصر حاضر است.  در نگاه اسلام اما بدلیل اینکه معتقد به ارزش ذاتی طبیعت هستیم نگاه ما ابزاری نیست بلکه در قالب عنوان قرآنی «تسخیر» معنا پیدا می کند و رابطه انسان با طبیعت در مجموعه امانت تعریف می شود.
    رابطه «تسخیر» در اسلام چه تعریف و مقتضیاتی دارد ؟
    رابطه تسخیر اصلی است که قرآن کریم برای رابطه انسان و طبیعت بنا نهاده‌است ولی متاسفانه مورد توجه و مداقّه قرار نگرفته‌است. در قرآن بارها خداوند بیان نموده‌است که ما طبیعت را به تسخیر شما درآورده ایم مانند «اللَّهُ الَّذی خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَکُمْ وَ سَخَّرَ لَکُمُ الْفُلْکَ لِتَجْرِیَ فِی الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَ سَخَّرَ لَکُمُ الْأَنْهارَ » (ابراهیم/32)
    « وَ سَخَّرَ لَکُمُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ دائِبَیْنِ وَ سَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَ النَّهارَ »(ابراهیم/33)
    «وَ سَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ إِنَّ فی‏ ذلِکَ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ (نحل /12).
    اینکه خداوند طبیعت را در تسخیر انسان می داند نه تحت سلطه او نشان می دهد میان نگاه اسلام و نگرش غربی سلطه بر طبیعت تفاوت عمیق وجود دارد. در نگاه تسلط و سلطه انسان مخیّر به استفاده از طبیعت بر اساس میل و اراده خود است در حالیکه اگر بر اساس تسخیر به رابطه انسان و طبیعت بنگریم محدوده استفاده انسان از طبیعت محدودتر است. بر اساس این نگاه ، بر طبیعت یک جریان و قانون طبیعی حاکم است و با یک هدفی در جهان وجود یافته‌است و انسان حق دارد در این مسیر طبیعی تا حدی که به اصل هدف و جریان طبیعی آسیب نرساند و از طبیعت بهرمند گردد.
    به عنوان مثال جریان طبیعی یک رودخانه بر اساس هدفی شکل گرفته‌است و انسان می تواند در مسیر این جریان طبیعی از آن بهرمند شود مانند اینکه بر رودخانه موجود توربین آبی تولید برق قرار دهد یا بخشی از آب را منتقل کند به زمین های زراعی یا درختان خود و تا حدی که منجر به نابودی اصل رودخانه نشود. در واقع تسخیر به معنای هدایت و برنامه ریزی در استفاده متناسب و مبتنی بر نیاز انسان و طبیعت است.
    آنچه اکنون موجب بحران های زیست محیطی شده‌است نگاه سلطه گرانه و ظالمانه غرب به طبیعت است، چرا که این نگاه مالکانه و ابزاری طبیعت را فاقد شعور و هدف در نظر می گیرد و انسان را مجاز می داند هر گونه که خواست حتی بر خلاف مصالح و اهداف خلقت طبیعت از محیط زیست بهره ببرد و آن را به نابودی بکشاند.
    رابطه تسخیر که اسلام برای انسان و طبیعت در نظر گرفته‌است آیا می تواند تاثیری بر سرنوشت اخروی افراد داشته باشد؟
    در دین مبین اسلام قیامت بازتابی از رفتار انسان در دنیای مادی و تجسم اعمال او در این دنیا است به همین دلیل هر امر خیر و عادلانه انسان در این جهان باعث خیر و نورانیّت در جهان آخرت می شود و ظلم در این دنیا ظلمات و ظلمت در جهان دیگر را در پی دارد. تفاوتی نمی کند که این ظلم نسبت به انسان های دیگر باشد و یا نسبت به طبیعت و محیط زیست. وقتی انسان بر اساس اصول اسلامی محدوده‌ای را برای رابطه با طبیعت دارد ، این محدوده مصداق عدل و عدالت است و هر رفتاری خارج از این محدوده ظلم و گناه تلقی می شود و نتیجه آن ظلمت در آخرت است.
    با این استدلال هر رفتاری که انسان با طبیعت انجام می دهد باید در دایره شرعی تعیین شده توسط شارع قرار داشته باشد و هر عملی خارج از این محدود تاثیر مستقیم بر سعادت بشر دارد. به همین دلیل اموری مانند اسراف ، طمع ورزی و غیره در رابطه با طبیعت ممنوع و حرام است.  آیا این مسئولیت فقط در محدوده تصرف انسان است یا در هر حال انسان باید حامی و نگاهدار محیط زیست باشد؟
    اسلام طبیعت را به عنوان امانت الهی در اختیار انسان تعریف می کند و محدوده استفاده را اصل تسخیر می داند به همین دلیل انسان در نگاه داری از این امانت هم وظیفه دارد. یعنی حتی اگر بواسطه  اموری خارج از رفتار انسان طبیعت به خطر بیافتد انسان وظیفه دارد به حمایت و مراقبت از طبیعت بپردازد.
    بر اساس این نگاه محدوده مسئولیت انسان نه فقط در حد تصرّفات او که فراتر از آن و در تمام ابعاد حیات زیست محیطی است. اما علاوه بر این انسان‌ها نسبت به نسل های آینده نیز در نگاهداری از محیط زیست مسئولیت دارند.
    انسان‌ها باید به گونه‌ای از طبیعت بهره ببرند که عدالت بین نسلی در بهر برداری از طبیعت و حقوق آیندگان از محیط زیست دچار خدشه نشود چرا که میلیاردها سال این طبیعت وجود داشته تا بدست ما رسیده و پس از ما نیز باید به دیگران برسد. این عنوان عدالت بین نسلی یک اصل مهم در استفاده از طبیعت است که باید سرلوحه بشر در بهره‌مندی از منابع طبیعی و طبیعت باشد.
    اسلام برای حفاظت از محیط زیست و نگاهداری چه راهکاری را ارائه می دهد؟ آیا مسئولیت دولت‌ها را برجسته می سازد یا بر وظایف فردی و فرهنگ سازی فردی تاکید دارد؟

    قوانین و اقدامات دولت‌ها بدون خواست و پذیرش عمومی فایده‌ای ندارد به همین دلیل اولویت در حمایت از محیط زیست و تامین امنیت زیست محیطی برای بشر بر اقدامات فرهنگی و فعالیت های غیر دولتی است. مسیر صحیح برای حمایت از محیط زیست ایجاد یک رابطه متقابل و هماهنگ میان قوانین دولتی و فرهنگ سازی عمومی است. یعنی ما باید در کنار تصویب قوانین قوی و جرم انگاری تخریب محیط زیست فرهنگ حفاظت از محیط زیست را به عنوان یک فرهنگ عمومی و اجتماعی بسط و گسترش دهیم.
    امر به معروف و نهی از منکر در فرهنگ سازی زیست محیطی یکی از عناوین مهمی است که باید بدان توجه نمود. متاسفانه جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در این زمینه همواره مورد غفلت واقع شده‌است و هیچ اقدامی برای تبیین جایگاه و فواید آن صورت نگرفته‌است. بسط امر به معروف و نهی از منکر در بعد زیست محیطی علاوه بر اینکه مسئولیت اجتماعی نسبت به حفاظت از محیط زیست را در جامعه تقویت می کند باعث می شود که جامعه دید بهتری نسبت به اصل مقوله امر به معروف نیز پیدا کند.
    به عنوان آخرین مطلب اگر نکته ای هست بفرمایید؟.
    انسان در زمین نقش خلیفه الهی را بر عهده دارد و به همین دلیل باید هر آنچه خداوند می خواهد در زمین انجام شود را عملی کند. اگر خداوند در نسبت با جهان مادی سه وظیفه جهان دانی ، جهان بانی و جهان آرایی را بر عهده دارد انسان نیز باید همین وظیفه را سر لوحه کار خود قرار دهد. اگر این سه وظیفه را به درستی انسان انجام دهد در واقع توانسته مسئولیت جانشینی خداوند بر روی زمین را به خوبی انجام دهد و در قیامت نیز سر بلند باشد.